Przyczyny, objawy i leczenie stwardnienia rozsianego

Stwardnienie rozsiane – jest chorobą autoimmunologiczną, która wpływa na mózg i rdzeń kręgowy. Stwardnienie rozsiane rozwija się ponieważ dochodzi do pomyłki systemu immunologicznego w skutek czego zdrowe komórki nerwowe są niszczone przez własne komórki obronne. Układ odpornościowy niszczy osłonkę mielinową komórek nerwowych.

stwardnienie rozsiane

Uszkodzona osłonka mielinowa powoduje, iż komórki nerwowe słabiej (lub wcale) przewodzą impulsy nerwowe tym samym, układ nerwowy nie jest w stanie w poprawny sposób kontrolować funkcji organizmu oraz podlegających mu organów.

Mielina osłaniająca komórki nerwowe może ulegać naprawie czyli remielinizacji, jednak powtarzające się ataki choroby znacznie osłabiają ten proces który wraz s siłą ataków choroby może całkowicie zanikać.

Trwałą remisję i znaczące ustąpienie objawów można uzyskać dzięki preparatowi Immunomodulin. → czytaj więcej

 

Przyczyny ↓↓↓


Przyczyna stwardnienia rozsianego nie jest znana, ale uważa się, że jest wynikiem kombinacji czynników środowiskowych, takich jak czynniki zakaźne i genetyka. Teorie próbujące łączyć dane na temat możliwych wyjaśnień nie okazały się ani ostateczne ani dowiedzione. Chociaż istnieje wiele czynników środowiskowych które mogą wpływać na SM i choć niektóre częściowo mogą modyfikować przebieg choroby, konieczne są dalsze badania w celu ustalenia, czy ich ograniczenie może pomóc w zapobieganiu SM.

  • Geografia

Stwardnienie rozsiane najczęściej występuje u osób mieszkających daleko od równika, choć zdarzają się wyjątki. Te wyjątki obejmują grupy etniczne z niskim ryzykiem wystąpienia choroby choć także mieszkają daleko od równika – są to Indianie, Maorysi z Nowej Zelandii  oraz Inuici z Kanady, Palestyńczycy i Parsi .

Stwardnienie rozsiane jest bardziej powszechne w północnych populacjach europejskich, a zasięg geograficzny może po prostu odzwierciedlać globalne rozmieszczenie populacji wysokiego ryzyka.

Zmniejszona ekspozycja na światło słoneczne prowadzi do zmniejszenia produkcji witaminy D – ten fakt zaproponowano również jako wyjaśnienie.

Stwardnienie rozsiane nie jest uważane za chorobę dziedziczną, jednak badania wykazały, że szereg wariantów genetycznych zwiększa ryzyko wystąpienia choroby.  Istnieją większe szanse na wystąpienie choroby u krewnych osoby cierpiącej na SM. Ryzyko jest większe również wśród tych, którzy są najbliżej spokrewnieni.

Z drugiej strony jednak eksperymenty wykonane u bliźniąt jednojajowych wskazują na to, że dziedziczność nie może być jedynym czynnikiem decydującym o chorobie. Jeśli stwardnienie rozsiane byłoby wyłącznie zależne od czynników genetycznych, bliźnięta jednojajowe miałyby identyczne ryzyko zachorowania a tak nie jest, ponieważ bliźniak ma tylko 25% większą szansę zachorowania na stwardnienie rozsiane.

> przeczytaj o wpływie genetyki na rozwój stwardnienia rozsianego

  • Zanieczyszczenia

Wiele drobnoustrojów podejrzewa się o bycie czynnikiem zapalnym w stwardnieniu rozsianym, ale żaden z nich nie został potwierdzony jako czynnik powodujący chorobę. Emigracja w młodym wieku z jednego miejsca na świecie do innego zmienia późniejsze ryzyko zachorowania na MS.

Jedno z możliwych wyjaśnień tego zjawiska obejmuje hipotezę higieny i rozprzestrzeniania drobnoustrojów w organizmie. Hipoteza higieny proponuje, że narażenie na pewne czynniki zakaźne we wczesnym okresie życia działa jako potencjalnie zabezpieczenie przed powtórnym zakażeniem.

Inni badacze twierdzą, że niektóre wirusy w tym wirus Epsteina-Barra czyli wirus mononukleozy, ospy wietrznej-półpaśca i obecnych w szczepionce przeciwko zapaleniu wątroby mogą być związane z wystąpieniem lub zaostrzeniem stwardnienia rozsianego. Do tej pory jednak teoria ta nie została udowodniona

> przeczytaj o dowodach i wpływie wirusów na powstanie stwardnienia rozsianego

  • Inne

Wykazano, że palenie jest niezależnym czynnikiem ryzyka w stwardnieniu rozsianym, także stres może być czynnikiem ryzyka, chociaż dane potwierdzające to przypuszczenie są niewystarczające.

Chociaż szczepienia uważana się za czynnik sprawczy, większość badań nie wykazało korelacji między SM i szczepieniami.

Wiele innych ewentualnych czynników ryzyka, takich jak dieta i hormony podejrzewa się jako możliwą przyczynę w rozwoju choroby.

Istnieje coraz więcej dowodów które sugerują, że hormony a co za tym idzie płeć, może wpływać i wpływa na układ immunologiczny. Na przykład, zarówno estrogeny i progesteron, dwa główne żeńskie hormony płciowe, mogą hamować aktywność układu immunologicznego. Testosteron, główny męski hormon, może również działać jako supresor odpowiedzi immunologicznej. Oznacza to, że wyższy poziom hormonów płciowych hamuje rozwój powstania choroby.

Podczas ciąży, estrogen i  progesteronu mają wysoki poziom, co może wyjaśniać fakt, dlaczego kobiety w ciąży chorujące na stwardnienie rozsiane mają zwykle mniejszą aktywność choroby. Wyższy poziom testosteronu u mężczyzn może częściowo tłumaczyć fakt, że kobiety są bardziej narażone na rozwój choroby niż mężczyźni.

 

Czynniki ryzyka ↓↓↓


Istnieje pewna korelacja między poniższymi czynnikami oraz występowaniem stwardnienia rozsianego, są to kolejno:

Wiek: stwardnienie rozsiane może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej u osób w wieku 20 do 40 lat. W tej grupie wiekowej powstaje 70% rozpoznań.

Szczepienie przeciw WZW B: nie jest w pełni zrozumiała rola szczepień w rozwoju stwardnienia rozsianego. Niektóre badania dowodzą związek między szczepieniem przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, a częstością występowania stwardnienia rozsianego.

Kwas moczowy: Pacjenci z SM mają niski poziom kwasu moczowego. Doprowadziło to do powstania hipotezy, że kwas moczowy chroni przed stwardnieniem rozsianym, jednakże dokładne znaczenie kwasu moczowego nie jest znane do dziś.

Płeć: Kobiety zapadają na stwardnienie rozsiane częściej niż mężczyźni. Chorują około 3 razy częściej.

Palenie: jest niezależnym czynnikiem ryzyka stwardnienia rozsianego.

Wywiad rodzinny: jeśli jeden z rodziców lub rodzeństwo choruje na stwardnienie rozsiane, szansa zachorowania wzrasta o koło 5% – w porównaniu do ryzyka w populacji zdrowej.

Stres: Ciężki stres może być również czynnikiem ryzyka stwardnienia rozsianego, choć nie ma na to do dziś wystarczających dowodów

Rasa: rasy biała szczególnie zamieszkująca Europę i Amerykę wykazuje większą zapadalność na stwardnienie rozsiane niż mieszkańcy Azji czy Afryki

Regiony geograficzne: stwardnienie rozsiane jest bardziej powszechne w Europie, Kanadzie, na południu Stanów Zjednoczonych, w Nowej Zelandii i na wschodzie Australii.

Inne choroby autoimmunologiczne: ryzyko wystąpienia chorób autoimmunologicznych wzrasta w przypadku wystąpienia innych chorób w tym chorób tarczycy, cukrzycy typu 1 lub choroby zapalnej jelit.

 

Oznaki i objawy ↓↓↓


Stwardnienie rozsiane może wpływać na dowolny obszar ośrodkowego układu nerwowego. Pacjent może mieć prawie każdy objaw neurologicznych, taki jak utrata wrażliwości, drętwienie, mrowienie, drętwienie w licznych obszarach (niedoczulica i parestezje), osłabienie mięśni, klonus, skurcze mięśni, trudności w poruszaniu się lub trudności w koordynacji, problemy mowy (dyzartria) oraz dyskineza lub trudności w połykaniu (dysfagia).

stwardnienie rozsiane

Często dochodzi do zaburzeń poznawczych, które mogą objawiać się otępieniem, charakteryzującym się lekceważeniem choroby i stanem euforii. Częste jest również pojawienie się depresji, nawet poważnej, zarówno w odpowiedzi na obniżoną jakość życia oraz jako przejaw pogorszenia się stanu tkanki mózgowej. Mogą pojawić się również zaburzenia seksualne takie jak impotencja i utrata czucia w narządach płciowych.

Również powszechne są problemy ze wzrokiem takie jak oczopląs, porażenie międzyjądrowe, podwójne widzenie i zapalenie nerwu wzrokowego. Ten ostatni objaw jest jednym z najczęściej występujących objawów w przebiegu choroby i obejmuje zaburzenia widzenia, takie jak zaburzenia obrazu. Często towarzyszy im ból w okolicach oczu i podczas ruchu gałki ocznej. Podczas badania pola widzenia chory może mieć obecność zaciemnionych pól.

Choroba może prowadzić do trudności w kontrolowania pęcherza przy oddawaniu moczu, częste i / lub pilne oddawanie moczu. Problemy jelitowe związane ze stwardnieniem rozsianym występują najczęściej w postaci zaparcia, biegunki lub luźnego stolca.

Dwa szczególnie charakterystyczne objawy kliniczne choć nie są specyficzne dla stwardnienia rozsianego to: pogorszenie istniejących objawów spowodowanych narażeniem na działanie wyższych temperatur niż zwykle i objaw uczucie szoku wzdłuż kręgosłupa i dolnych kończyn w wyniku zgięcia lub, rzadziej, na przedłużeniu szyi.

Objawy SM zwykle pojawiają się w epizodycznych okresach ostrego pogorszenia (zwane nawroty zaostrzenia, ataki), w sposób stopniowy i postępujący powodując pogorszenie funkcji neurologicznych lub kombinację obu. Objawy stwardnienia rozsianego są często nieprzewidywalne, i występują bez ostrzeżenia i bez oczywistych czynników zapowiadających zaostrzenie, częstość ataków rzadko przekracza pół roku.

Niektóre ataki są jednak poprzedzone wyzwalaczami. Nawroty są częstsze wiosną i latem. Infekcje wirusowe takie jak przeziębienie, grypa i zapalenie żołądka i jelit, mogą zwiększyć ryzyko nawrotu, a także stres może wywołać taki atak.

Ciąża ma wpływ na obniżenie częstości nawrotów. W pierwszych miesiącach po urodzeniu, ryzyko jednak ponownie zwiększa się.

Osoby z SM mogą uzewnętrzniać prawie każdy objaw neurologiczny. Objawy te są definiowane ze względu na lokalizację uszkodzeń w układzie nerwowy i mogą obejmować

Główną miarą niepełnosprawności i stopnia nasilenia jest rozszerzona skala stanu niepełnosprawności (EDSS).

Poniżej szczegółowo opisane objawy stwardnienia rozsianego:

 

Postacie choroby  ↓↓↓


Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

W zależności od przebiegu klinicznego choroby, można odróżnić różne typy stwardnienia rozsianego. Przebieg kliniczny stwardnienie różni się u chorych i może zmieniać sie w czasie. W niektórych przypadkach pojawia się poważne kalectwo po pierwszym ataku, w innych przypadkach, po pierwszym „remisji” dobry stan zdrowia może trwać wiele lat.

Postać łagodna

  • Stwardnienie rozsiane w postaci łagodnej charakteryzuje jeden lub dwa lub więcej nawrotów z całkowitą remisją. Diagnoza może być postawiona dopiero po 10-15 lat po wystąpieniu pierwszych objawów. Ta forma ma głównie sensoryczne objawy, chociaż w niektórych przypadkach może ewoluować w postać progresywna. Ta forma występuje u mniej niż 10% chorych na SM.

Remitująco-nawracająca postać stwardnienia rozsianego

  • U większości pacjentów objawy często pojawiają się i znikają, zwłaszcza w pierwszych latach od wystąpienia. Początek objawów zwany jako „nawrót”, przez co rozumie się aktywną fazę stwardnienia rozsianego. Objawia się pojawieniem się nowych objawów lub pogorszeniem istniejących. Całkowity lub częściowy zanik objawów określa się mianem „remisji”. Odstęp pomiędzy dwoma nawrotami może trwać od kilku tygodni do kilku lat. Postać rzutowo-nawracająca charakteryzuje się brakiem rozwoju (pogorszeniem stanu zdrowia) między nawrotami. Po 5-10 latach od momentu powstania pierwszych objawów, aż 85% przypadków postaci rzutowo-nawracającej może przekształcić się w formę wtórnie postępującą.
    ⇓ czytaj więcej

nawracająco-postępująca

Forma przejściowa SM

  • Postać rzutowo-nawracająca, u niektórych pacjentów, po kilku latach może wejść w fazę przejściową. W tym przypadku, rzuty powtarzają się w bliskiej częstotliwości między sobą. Odstępy pomiędzy nawrotami są bardzo krótkie i zwykle ataki choroby mają tendencję do dawania tych samych objawów. Ten etap jest najtrudniejszy i najbardziej wymagający od chorego, gdyż powoduje stałe pogorszenie się stanu pacjenta.

 

Wtórnie postępująca postać MS

  • Wtórnie postępująca forma ma początkową postać rzutowo-nawracającą stwardnienia rozsianego, która następnie przekształca się w formę wtórnie postępującą. Charakteryzuje się względnie stałym występowaniem objawów bez nawrotów i możliwych faz względnej remisji i stabilizacji. Jeśli wystąpi nawrót choroby, remisja jest niekompletna.Występuje u około 30% chorych na stwardnienie rozsiane.
    ⇓ czytaj więcej

wtórnie-postępująca

Postępująca forma rzutowa

  • Ta postać charakteryzuje się postępującym przebiegiem choroby od samego początku, i praktycznie brakiem remisji lub sporadycznymi remisjami.

 

Choroby podobne ↓↓↓


Oprócz stwardnienia rozsianego istnieją inne choroby demielinizacyjne które należy odróżnić od stwardnienia rozsianego ze względu na inny charakter leczenia – co w konsekwencji prowadzić do skuteczniejszego leczenie.

Spis chorób podobnych do stwardnienia rozsianego:

> poznaj inne mniej popularne choroby przypominające stwardnienie rozsiane które należy brać pod uwagę w diagnostyce różnicowej

 

Patofizjologia choroby ↓↓↓


Autoimmunologia

Uważa się, że stwardnienie rozsiane jest chorobą autoimmunologiczą, a samo powstanie choroby spowodowane jest przez złożoną interakcję między genetyką i czynnikami środowiskowymi jeszcze nie zidentyfikowanymi. Ponadto, uważa się, że choroba jest spowodowane przez układ odpornościowy który atakuje układ nerwowy.

Uszkodzenie mieliny

Nazwa „stwardnienie rozsiane” odnosi się do powstawania blizn (rozsianych – znane jako blaszki lub uszkodzenia), które tworzą się w układzie nerwowym. Częściej zmiany chorobowe dotyczą obszarów istoty białej otaczającej komory mózgowe lub znajdujące się na poziomie móżdżku, w pniu mózgu, w zwojach podstawy mózgu, rdzeniu kręgowym i nerwie wzrokowym.

W stwardnieniu rozsianym dochodzi do zniszczenia oligodendrocytów, komórek odpowiedzialnych za tworzenie i utrzymanie warstwy lipidowej znanej jako osłonka mielinowa, która umożliwia neuronom transmitowanie potencjału czynnościowego wzdłuż aksonu przy dużej prędkości.

Wynikiem przebiegu stwardnienia rozsianego jest całkowite zniszczenie lub zmniejszenie grubości osłonki mielinowej. Gdy dochodzi do znacznej utraty mieliny, neuron nie może już skutecznie przewodzić sygnałów elektrycznych. Naprawa, zwana remielinizacją odbywa się we wczesnym stadium choroby, ale oligodendrocyty nie są w stanie całkowicie odbudować otoczki mielinowej. Powtarzające się ataki układu immunologicznego na mielinę mogą spowodować, że proces remielinizacji będzie już mniej skuteczny, w skutek tego utworzy się blizna podobna do płytki wokół uszkodzonych aksonów.

U zdrowej osoby prędkość przewodzenia sygnałów nerwowych wynosi 100 m/s, u osoby cierpiącej na stwardnienie rozsiane prędkości stopniowo spada do 5 m/s.

Zapalenie

W uzupełnieniu do demielinizacji, charakterystycznym objawem patologicznym choroby jest „stan zapalny”. Według ściśle immunologicznego wyjaśnienia w stwardnieniu rozsianym proces zapalny jest spowodowany przez komórki T, czyli typ limfocytów, który odgrywa ważną rolę obronną w organizmie. W stwardnieniu rozsianym, komórki T przenikają do mózgu za pośrednictwem uszkodzeń w barierze krew-mózg.

Komórki T rozpoznają mielinę jako ciało obce np. wirus czy bakteria, powodując proces zapalny i stymulując uwalnianie innych składników układu odpornościowego, takich jak cytokiny i przeciwciała. W wyniku tego dochodzi do wielu niepożądanych skutków, takich jak obrzęk, aktywacja makrofagów i aktywacja dodatkowych cytokin i białek cytotoksycznych.

Podział na barierę krew-mózg

Bariera krew-mózg jest system kapilarnym, który zwykle uniemożliwia przenikanie komórek T do ośrodkowego układu nerwowego. Jednakże w przebiegu choroby bariera ta może chwilowo stać się przepuszczalna dla tych komórek. Gdy bariera odzyskuje swoją integralność, zwykle po zakażeniu lub gdy infekcja wirusowa została już wyeliminowana, komórki T zostają uwięzione wewnątrz tkanki mózgowej.

 

Diagnostyka ↓↓↓


Stwardnienie rozsiane może być trudne do zdiagnozowania, ponieważ objawy mogą być podobne do innych chorób. Organizacje medyczne stworzyły kryteria diagnostyczne w celu standaryzacji procesu diagnostycznego, zwłaszcza we wczesnych stadiach choroby.

Kryteria McDonalda – skupiają się się na obserwacji objawów klinicznych, laboratoryjnych i radiologicznych rozłożonych w czasie, aby osiągnąć możliwie najdokładniejszą diagnozę.

> czytaj jak kryteria McDonalda pomagają poprawnie zdiagnozować stwardnienie rozsiane

Dane kliniczne same w sobie mogą nie wystarczyć do postawienia rozpoznania. Do najczęściej używanych metod diagnostycznych należą obrazowanie rezonansem magnetycznym oraz tomografią komputerową, analiza płynu mózgowo-rdzeniowego oraz badanie potencjałów wywołanych.

Rezonans magnetyczny w mózgu i rdzeniu kręgowym wykazuje obszary demielinizacji (zmian lub blaszek). W celu lepszego obrazowania można podać dożylnie gadolinium jako środek kontrastowy w podwójnej dawce w celu podkreślenia aktywnych zmian chorobowych.

Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, otrzymanego z nakłucia lędźwiowego może dostarczyć dowodu przewlekłego zapalenia ośrodkowego układu nerwowego. Płyn mózgowo-rdzeniowy jest badany na oligoklonalne prążki IgG w elektroforezie , czyli markery zapalenia – znajduje się je w 75-85% osób z MS.

Układ nerwowy w stwardnieniu rozsianym może być mniej aktywny na odpowiedź i na stymulację nerwu wzrokowego i nerwów czuciowych z powodu demielinizacji ścieżek nerwowych. Te reakcje mózgu mogą być badane przy użyciu badań wizualnych – i sensorycznych oraz potencjałów wywołanych.

Może okazać się trudne, aby dokładnie stwierdzić, czy objawy które posiadasz mogą być spowodowane przez stwardnienie rozsiane (MS) w pierwszym etapie choroby, ponieważ niektóre z objawów mogą być dość niejasne lub podobne do innych chorób.

Badania w celu wykrycia stwardnienia rozsianego:

Diagnozowanie stwardnienia rozsianego jest skomplikowane, ponieważ żadne pojedyncze badanie nie może pozytywnie zdiagnozować choroby. Dlatego też, inne możliwe przyczyny obecnych objawów, muszą być wykluczone jako pierwsze.

Może też nie być możliwe, aby potwierdzić diagnozę tylko dlatego, że miałeś jeden rzut objawów podobnych do stwardnienia rozsianego. Diagnoza może być dokonana jedynie z dużym prawdopodobieństwem gdy istnieje dowód w postaci co najmniej dwóch oddzielnych rzutów choroby.

Niektóre z badań potrzebnych do stwierdzenia u chorego MS przedstawione są poniżej:

 

Badanie neurologiczne – neurolog będzie szukał nieprawidłowości, zmian neurologicznych lub osłabienia wzroku, nieprawidłowych ruchów oczu, dłoni lub siły nóg, równowagi i koordynacji, mowy i i innych patologicznych odruchów.

badanie-lekarskie

Mogą one wskazywać, czy twoje nerwy są uszkodzone w taki sposób, który mógłby sugerować stwardnienie rozsiane.

> czytaj więcej o badaniach neurologicznych w przebiegu stwardnienia rozsianego

 

Rezonans magnetyczny (MRI) – jest bezbolesnym skanowaniem, które używa silnych pól magnetycznych i fal radiowych w celu stworzenia szczegółowych obrazów wnętrza ciała.

stwardnienie-rezonans-magnetyczny

MRI może wykazać, czy istnieją jakiekolwiek uszkodzenia lub bliznowacenie osłonki mielinowej (warstwa otaczająca nerwy) w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Znalezienie takich obszarów może pomóc potwierdzić diagnozę u większości osób ze stwardnieniem rozsianym.

W rezonansie magnetycznym zmiany pojawiają się jako ogniskowe obszary „rozjaśnień”, często o dziwnym kształcie, owalne lub okrągłe. Niemniej jednak, konwencjonalne badania metodą rezonansu magnetycznego nie posiadają odpowiedniej czułości i specyficzności wystarczającej do ujawnienia rzeczywistego stopnia zmian patologicznych.

> jak przygotować się do rezonansu magnetycznego i jak interpretować wyniki tego badania

> dodatkowe wartościowe porady dotyczące badania za pomocą rezonansu magnetycznego dla chorych na SM

 

Badanie potencjałów wywołanych – istnieje kilka rodzajów badań potencjałów wywołanych.

Najczęściej ocenia się oczy. Lekkie impulsy wg ustalonego wzoru pokazane są twoim oczom a twoje fale mózgowe są monitorowane za pomocą małych elektrod umieszczonych na głowie.

badanie potencjałów wywołanych

Jest to badanie bezbolesne i może pokazać, czy twój mózg dłużej niż normalnie odbiera i przetwarza informacje.

> przeczytaj więcej o badaniu potencjałów wywołanych w stwardnieniu rozsianym

 

Nakłucie lędźwiowe – nakłucia lędźwiowego jest procedurą pobierania próbki twojego płynu z rdzenia przez nakłucie w dolnej części pleców. Płyn mózgowo-rdzeniowy jest to płyn, który otacza mózg i rdzeń kręgowy, a zmiany w płynie może sugerować problemy z układem nerwowym.

Analiza płynu mózgowo-rdzeniowego, otrzymanego przez punkcję lędźwiową można dostarczyć obrazu uszkodzonych komórek będących niczym innym niż uszkodzona mieliną w wyniku zapalenia ośrodkowego układu nerwowego.

nakłucie lędźwiowe

Zabieg odbywa się pod znieczuleniem miejscowym, co oznacza, że będziesz świadomy podczas badania ale obszar w który będzie wprowadzana igła będzie zdrętwiały. Następnie próbka jest badana pod kątem obecności komórek odpornościowych i przeciwciał, co jest znakiem, że układ odpornościowy walczy z chorobą w mózgu i rdzeniu kręgowym.

czytaj więcej o nakłuciu lędźwiowym, o procedurze, przygotowaniu i niebezpieczeństwach związanych z procedurą

 

Badania krwi

Badania krwi są zwykle wykonywane, aby wykluczyć inne przyczyny objawów.

 

Leczenie i rokowanie ↓↓↓


Trwałą remisję i znaczące ustąpienie objawów można uzyskać dzięki preparatowi Immunomodulin. → czytaj więcej

Nie ma jak dotąd skutecznego lekarstwa na stwardnienie rozsiane. Trudno jest także ustalić terapeutyczne skutki leczenia ponieważ choroba charakteryzuje się w większości przypadków spontanicznymi remisjami. Jednak leki stosowane w dzisiejszych czasach są w stanie pozytywnie wpływać na przebieg choroby i ograniczyć objawy, ale nadal nie ma leku który ostatecznie rozwiąże problem choroby. Głównym celem terapii jest zapobieganie nowym atakom i zapobieganie niepełnosprawności. Jak w przypadku każdego leczenia, leki stosowane w stwardnieniu rozsianym mają różne skutki uboczne.

 

Leczenie niefarmakologiczne stwardnienie rozsianego

Jedynym w głównych obecnie trendów w leczeniu niefarmakologicznym jest przeszczep komórek macierzystych.

> dowiedz się więcej na temat leczenia stwardnienia rozsianego za pomocą przeszczepu komórek macierzystych

 

Leczenie farmakologiczne stwardnienia rozsianego

Leczenie ostrych ataków choroby

Metyloprednizolon z grupy kortykosteroidów stosuje się w leczeniu objawów ostrych ataków choroby. W przeszłości, główny schemat leczenia stwardnienia rozsianego obejmował leki przeciwzapalne takie jak prednizon, metyloprednizol, betametazon oraz ideksametazon. Badania wykazały, że podawanie dożylne metyloprednizolonu ma większą skuteczność w porównaniu do podawania prednizonu.

Podczas ataków choroby, podawane są wysokie dawki glikokortykosteroidów dożylnie i jest to rutynowa terapia w ostrych nawrotach choroby w postaci zaostrzająco-zwalniającej, gdyż lek okazał się skuteczny w zmniejszaniu nasilenia i czasie trwania zaostrzeń.

Duże dawki metyloprednizolonu okazały się skuteczne także w poprawie spastyczności w formach postępujących SM. Chociaż na ogół leki z tej grupy są skuteczne w krótkim okresie czasu, z reguły stosowane są aby złagodzić objawy. Leczenie kortykosteroidami nie wydaje się mieć znaczącego wpływ na leczenie długoterminowe. Podawane doustne i dożylne wydają się mieć podobną skuteczność. Konsekwencje poważnych ataków, które nie reagują na kortykosteroidy mogą być leczone za pomocą plazmaferezy.

Leki modyfikujące rozwój choroby.

Siedem zatwierdzonych i stosowanych leków obejmuje „interferon beta-1ainterferon beta-1b, octan glatirameru, mitoksantron, natalizumab (monoklonalne przeciwciało które zapobiega migracji limfocytów T z krwiobiegu do ośrodkowego układu nerwowego), fingolimod i teriflunomid, odpowiednio pierwszy i drugi lek podawany doustnie.

Większość z tych leków zatwierdzonych jest w postaci zaostrzająco-zwalniającej. Interferony i octan glatirameru należy podawać poprzez częste zastrzyki raz w tygodniu (ale przez wstrzyknięcie domięśniowe). W przeciwieństwie do tych leków, natalizumab i mitoksantron są wstrzykiwane w odstępach miesięcznych w postaci infuzji dożylnej.

Wszystkie siedem leków wydaje się mieć umiarkowaną skuteczność w zmniejszaniu liczby rzutów w zaostrzająco-zwalniającej formie stwardnienia, ale zdolność interferonów i octan glatirameru w uzyskaniu tego efektu jest kontrowersyjna.

Porównania między immunomodulatorami wskazuje, że najbardziej efektywny jest natalizumab, zarówno ze względu na zmniejszenie szybkości nawrotów i zdolności do powstrzymania progresji niepełnosprawności. Mitoksantron jest uważany za najbardziej skuteczny ze wszystkich leków. Jednakże, nie jest ogólnie używany w terapiach długoterminowych przez poważne efekty uboczne jakie powoduje.

Leczenie postaci wtórnie-postępującej stwardnienia rozsianego jest trudniejsze niż postaci nawracającej stwardnienia rozsianego.

Mitoksantron wykazał pozytywne efekty leczenia u pacjentów z formą wtórnie-postępującą i postępująco-nawracającą. W rzeczywistości okazał się umiarkowanie skuteczny w ograniczaniu postępu choroby i częstości nawrotów w krótkim czasie.

Żadne leczenie nie było w stanie zmodyfikować kierunku pierwotnie postępującej formy stwardnienia rozsianego. Istnieje kilka badań dotyczących możliwych leczenia tej konkretnej postaci, w tym niektóre z badań sugeruje się stosowaniem interferonu i mitoksantron w innym badaniu sugeruje się stosowanie octanu glatirameru.

U niektórych pacjentów z pierwotnie postępującą formą stwardnienia rozsianego skuteczna okazała się azatiopryna, metotreksat i kladrybina.

U wielu chorych leki te powodują liczne działania uboczne. Jednym z najczęstszych jest podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia podczas leczenia interferonem. W miarę upływu czasu, może wystąpić widoczne wgłębienie w miejscu wstrzyknięcia, z powodu zniszczenia tkanki tłuszczowej – zjawisko znane jako lipoatrofia.

Interferony – wywołują objawy podobne do objawów grypy. U niektórych pacjentów po wstrzyknięciu leku pojawia się zaczerwienienie twarzy, ucisk w klatce piersiowej, kołatanie serca, duszność i niepokój, które zwykle trwają mniej niż trzydzieści minut. Bardziej niebezpieczne, ale znacznie mniej powszechne, może być uszkodzenie wątroby spowodowane przez podawanie interferonu, poważna kardiotoksyczność, niepłodność i ostra białaczka szpikowa z powodu podawania mitoksantronu. Istnieje także domniemany związek między natalizumabem i niektórymi przypadkami postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii.

Przeciwutleniacze

Uważa się, że mogą one odgrywać rolę w rozwoju stwardnienia rozsianego.

W literaturze medycznej jest wiele publikacji, które opisują rolę utleniania oraz peroksydacji lipidów, w ewolucji stwardnienia rozsianego. Nie udowodniono jeszcze czy polepszenie stanu antyoksydacyjnego pacjentów ze stwardnieniem rozsianym wpływa na progresję choroby.

Powszechnie stosowane przeciwutleniacze obejmują selen i witaminę A,C i E. Inne składniki należące do tej kategorii to antyoksydanty są nimi kwas liponowy oraz koenzym Q-10.

Z drugiej strony wiele związków przeciwutleniających aktywuje komórki odpornościowe, w pierwszej kolejności limfocyty T i makrofagi. Komórki te są już nadmiernie aktywne w stwardnieniu rozsianym a ich stymulacja może potencjalnie pogorszyć przebieg choroby. Istnieją dowody eksperymentalne, że przeciwutleniacze mogą mieć znaczenie terapeutyczne w stwardnieniu rozsianym. Z drugiej strony nie było żadnego ściśle określonego badania klinicznego wskazującego, że przeciwutleniacze są rzeczywiście bezpieczne i skuteczne w przypadku tej choroby.

Kannabinoidy

Istnieje wiele niepotwierdzonych doniesień, że osoby ze stwardnieniem rozsianym zgłaszają poprawę objawów po zażyciu kannabinoidów, zwłaszcza w odniesieniu do spastyczności i bólu neuropatycznego.

Substancje te wywierają swoje działanie terapeutyczne przez stymulację receptorów kanabinoidowych (CB1 i CB2), których uaktywnienie wykazano w modelach eksperymentalnych, odgrywają ważną rolę w zapobieganiu zapalnej demielinizacji.

W ostatnich czasach, przeprowadzono wiele kontrolowanych badań klinicznych, w podwójnie ślepej próbie w porównaniu do placebo w celu przetestowania skuteczności kannabinoidów w stwardnieniu rozsianym. Zbadano zarówno syntetyczne kannabinoidy jak i standaryzowane naturalne ekstrakty.

Wyniki tych badań są częściowo sprzeczne, ale na ogół potwierdzają skuteczność kanabinoidów w zmniejszaniu spastyczności i objawów z nim związanych. Niezgodne wyniki są wyjaśniane przez fakt, że spastyczność jest bardzo trudna do oceny jako niezawodny i obiektywny objaw.

Podawanie kanabinoidów okazało się być dobrze tolerowaną opcją terapeutyczną w leczeniu spastyczności u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, którzy nie reagują zadowalająco na typowe leki przeciwskurczowe.

Witamina D – może znaleźć zastosowanie w leczeniu stwardnienia rozsianego ze względu na efekty immunomodulujące w związku z równoczesnym brakiem aktywacji komórek T.

Natomiast niskie poziomy witaminy D są związane z wyższym ryzykiem stwardnienia rozsianego i najcięższą postacią stwardnienia. Podwyższony poziom związany jest z mniejszą ilością nawrotów, mniejsza ilością nowych zmian. Badana prowadzone w 2012 badania wykazały, że wzrost o każde 10 ng / ml witaminy D w surowicy, zmniejsza ryzyko nowych uszkodzeń o 15% i ryzyko nawrotów 32%.

> przeczytaj jak witamina D wpływa na leczenia stwardnienia rozsianego

 

Strategie w leczeniu objawów ↓↓↓


Fizjoterapia: profesjonalny fizjoterapeuta może nauczyć cię ćwiczeń rozciągających i wzmacniających, i pokazać, jak korzystać z urządzeń, które mogą uczynić te ćwiczenia łatwiejszymi

> czytaj więcej o skutecznej fizjoterapii w stwardnieniu rozsianym

Zwiotczenie mięśni: Jeśli masz stwardnienie rozsiane, mogą wystąpić bóle mięśni lub sztywność, niekontrolowane skurcze, szczególnie w nogach.

Leki zmniejszające zmęczenie: leki, takie jak amantadyna mogą zmniejszyć zmęczenie spowodowane stwardnieniem rozsianym.

Inne leki mogą być stosowane przeciwko depresji, kontroli pęcherza lub jelit.

 

 

Ćwiczenia praktyczne ↓↓↓


Regularne ćwiczenia, takie jak chodzenie, pływanie, podnoszenie ciężarów i inne ćwiczenia fizyczne, mogą dawać pewne korzyści, jeśli masz łagodną do umiarkowanej formy stwardnienia rozsianego. Korzyści płynące z aktywności fizycznej obejmują poprawę siły, mięśni, równowagę i koordynację, kontrolę pęcherza moczowego i jelit i mniejsze zmęczenie i depresję.

 

Utrzymania zrównoważonej diety


Jedzenie zdrowej, zbilansowanej diety może pomóc utrzymać zdrową wagę, wzmocnić układ odpornościowy i utrzymać zdrowe kości.

 

Stres


Stres może wywołać lub nasilić objawy stwardnienia rozsianego, więc staraj się znaleźć sposoby, aby odpocząć. Działania takie jak joga, tai chi, masaż, medytacja, głębokie oddychanie lub po prostu słuchanie dobrej muzyki może pomóc.

 

Przystosowania miejsca pracy


Ze względu na zmęczenie i trudności w chodzeniu, może być bardzo skomplikowane dla osoby ze stwardnieniem rozsianym wykonywanie swoich czynności w pracy tak samo jak u ludzi zdrowych.

Jak to rozwiązać

  • Większa elastyczność harmonogramu
  • Możliwość regularnych przerw
  • Zadania zróżnicowane
  • Dopasowanie umiejętności, ograniczenia i pełnionej funkcji
  • Gwarancja poufności informacji poufnych i prywatnych
  • Unikać ciepła

Pacjenci z SM są bardzo wrażliwi na ciepło. Dlatego ważne jest, aby unikać gorących kąpieli i nadmiernego przebywania na słońcu, jeśli to możliwe. Nosić lekkie ubranie i utrzymać ciało odświeżone.

Możliwe powikłania

W niektórych przypadkach, u osoby z SM mogą powstać:

  • Skurcze mięśni i przewlekłe osłabienie
  • Paraliż, zwykle w nogach
  • Stałe problemy z pęcherzem
  • Stałe problemy seksualne