Funkcjonowanie jelit w stwardnieniu rozsianym

Podobnie, jak w przypadku funkcjonowania pęcherza moczowego, zmiany neurologiczne mogą czasem zakłócać normalne działanie jelit człowieka. W tym rozdziale opisujemy poszczególne części układu pokarmowego, wyjaśniamy, jak one działają, a następnie udzielamy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, dotyczące sposobu zarządzania zmianami w funkcjonowaniu jelit, gdy się one pojawią.
Przewód żołądkowo-jelitowy, który jest odpowiedzialny za trawienie, wchłanianie pokarmu i usuwanie odpadów, składa się z następujących części

Wielu chorych po 4 miesiącach w przebiegu stwardnienia rozsianego notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

  • usta, w których inicjowane jest trawienie przez proces żucia i dodanie śliny,
  • przełyk, która łączy usta z żołądkiem,
  • żołądka, który przechowuje jedzenie i przyspiesza proces trawienia w jelicie cienkim,
  • jelito cienkie, gdzie odbywa się dalszy proces trawienny,
  • jelito grube, gdzie formowany jest stolec,
  • odbytnica, w której stolec jest przechowywany do momentu defekacji,
  • kanał odbytniczy, zawierający zwieracze wewnętrzne i zewnętrzne, które zwykle pozostają zamknięte, aby zapobiec wyciekom substancji.

Stolec zwykle przechodzi do odbytnicy tuż przed samym wypróżnieniem. Gdy odbytnica się zapełni, wysyła impulsy nerwowe do krytycznego obszaru rdzenia kręgowego. Stolec przechodzi następnie przez kanał odbytniczy, gdzie napotyka najpierw zwieracz wewnętrzny, które otwiera się w odpowiedzi na sygnały z rdzenia kręgowego, i zwieracz zewnętrzny, który reaguje na sygnały pochodzące zarówno z rdzenia kręgowego, jak i z mózgu.

Zwieracz zewnętrzny jest pod kontrolą „dobrowolną”, co oznacza, że człowiek może świadomie zamknąć go, aby zapobiec wypróżnieniu, aż do nadejścia wygodnego miejsca i czasu. Podobnie, jak w przypadku układu moczowego, prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego jest zależne od funkcjonowania systemu nerwowego. Zmiany w funkcjonowaniu jelit mogą przejawiać się jako zaparcia, natychmiastowe działanie jelit lub utrata kontroli nad jelitami (nietrzymaniu kału).

Ludzie rzadko narzekają na zbyt luźne stolce czy biegunki, chyba że zastosowali nadmierne ilości środków przeczyszczających w celu zmiękczenia stolca. Zdecydowanie najczęstszym zaburzeniem pracy jelit w przebiegu stwardnienia rozsianego są zaparcia.

Schorzenie to odnosi się do rzadkich, niekompletnych lub trudnych wypróżnień. Zarządzanie zaparciami w stwardnieniu rozsianym jest ważne nie tylko ze względu na to, że mogą powodować dyskomfort w jamie brzusznej, ale również ze względu na ich potencjał pogorszenia innych objawów, takich jak spastyczność, parcie na mocz i konieczność częstych wizyt w toalecie.

Istnieje kilka czynników związanych ze stwardnieniem rozsianym, które przyczyniają się do wytworzenia zaparć:

  • Demielinizacja w mózgu lub rdzeniu kręgowym i zmniejszenie ruchu fizycznego, z których każde może spowalniać przepływ kału przez jelito. Ponieważ organizm stale odprowadza wilgoć ze stolca podczas jego drogi przez organizm, stolec, który pozostaje w jelitach przez dłuższy czas, staje się zbyt suchy, twardy i trudny do wydalenia.
  • Pojawienie się suchego, utwardzonego kału może także wynikać ze zmniejszonej wrażliwości na czucie w odbytnicy. U osoby ze zmniejszonym czuciem może nie wystąpić konieczność wypróżnienia, tak że odchody pozostają w odbycie zbyt długi okres czasu.
  • Ten sam problem występuje niekiedy z powodu osłabienia mięśni brzucha, utrudniającego nacisk na stolec ze strony odbytnicy.
  • Zmniejszona podaż płynów (zazwyczaj w odpowiedzi na niepokój w związku z problemami z pęcherzem) – również powoduje, że organizm wchłania ze stolca więcej wody.
  • Niektóre leki spowalniają funkcjonowanie jelit, a tym samym przyczyniają się do utraty przez stolec za dużej ilości wilgoci.

 

Dolegliwości jelitowe w przebiegu stwardnienia rozsianego z powodzeniem mogą być zarządzane przez przyjęcie odpowiedniego programu samoopieki, zaczynającego się od wnikliwej oceny swoich nawyków żywieniowych, leków, przeszłego i obecnego stanu jelit oraz komfortu korzystania z toalety. Jeśli jest to konieczne, z pomocą lekarza i pielęgniarki może być zainicjowany zindywidualizowany program zarządzania problemami jelitowymi.

Schorzeniami układu pokarmowego należy zarządzać z dużą dozą cierpliwości, potrzebnej do znalezienia właściwej kombinacji zmian w diecie i spójnego schematu leczenia. Ogólnie rzecz biorąc, program zdrowych jelit składa się z przyjmowania odpowiedniej ilości płynów, rozpoczęcia diety bogatej w błonnik, wykonywania odpowiednich ćwiczeń i konsekwentnego, zrelaksowanego samopoczucia w czasie wypróżniania (najkorzystniej robić to około trzydzieści minut po posiłku, gdy odruch jelitowy jest najsilniejszy).