Stwardnienie rozsiane i zaburzenia układu moczowego

Stwardnienie rozsiane (SM) – może znacząco wpływać na wiele aspektów funkcjonowania osoby ze względu na długość (przewlekłość) choroby i jej nieprzewidywalny przebieg. Niektóre z problemów związanych z chorobą, takie jak ból, zmęczenie, osłabienie, nierównowaga, zapalenie nerwu wzrokowego lub pęcherza i objawy jelitowe, to bezpośredni wynik tworzenia się płytek w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN).

Wielu chorych po 4 miesiącach w przebiegu stwardnienia rozsianego notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Inne objawy, w tym uszkodzenie skóry lub osteoporoza mogą wynikać z braku możliwości poruszania się pacjenta, spowodowanym przez chorobę. W ciągu ostatnich lat nauczyłem się już wiele na temat skutecznego leczenia tych pierwotnych i wtórnych problemów w stwardnieniu rozsianym. Dzięki edukacji i wsparciu ze strony zespołu opieki zdrowotnej, pacjenci mogą nauczyć się zarządzać objawami choroby oraz unikać dzięki temu zbędnych problemów i komplikacji. Przydatnym sojusznikiem chorego w tych wysiłkach może być pielęgniarka, zarówno jako członek zespołu opieki zdrowotnej ośrodka terapeutycznego w ramach usług szpitalnych w ośrodku rehabilitacyjnym, jak też jako osoba wizytująca w domu pacjenta.

Głównym celem opieki pielęgniarskiej w stwardnieniu rozsianym jest pomoc ludziom w nauczeniu się skutecznej samoopieki prewencyjnej w celu zarządzaniem drobnymi problemami, zanim staną się one poważniejsze. Ten rozdział ma położyć nacisk na trzy obszary, w których opieka pielęgniarska odgrywa kluczową rolę. Są to: łagodzenie objawów schorzeń pęcherza moczowego, pomoc w zaburzeniach pracy jelit i pielęgnacja skóry. Niniejszy rozdział dotyczy również ważnych strategii odnowy, podejmowanych dla utrzymania optymalnego poziomu zdrowia i dobrego samopoczucia mimo choroby przewlekłej.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Zmiany neurologiczne w obrębie pęcherza moczowego, pojawiające się w stwardnieniu rozsianym, często kolidują z normalnymi funkcjami pęcherza. Zmiany te mogą być niepokojące, a czasem naprawdę bardzo uciążliwe, ale są one do opanowania dzięki podjęciu skutecznych interwencji, w tym odpowiedniej edukacji, dokładnych badań diagnostycznych, przyjmowania odpowiednich leków i samoopiece. Pierwszym krokiem w kierunku skutecznego zarządzania problemami pęcherza jest rozmowa ze swoimi świadczeniodawcami o wszelkich zmianach w funkcjonowania pęcherza moczowego. Ten rozdział zaczyna się zatem od wyjaśnienia, w jaki sposób pracuje zdrowy układ moczowy.

Układ moczowy obejmuje:

Nerki: które filtrują zanieczyszczenia z krwi i wydalają je w moczu,

Moczowody: małe rurki, którymi odbywa się transport moczu z nerek do pęcherza moczowego,

Pęcherz moczowy: który przechowuje mocz do momentu, aż nadejdzie czas, aby usunąć go z organizmu,

Cewka moczowa: która transportuje mocz na zewnątrz organizmu.

Aby mogło nastąpić normalne oddawanie moczu, konieczne jest napieranie mięśni na pęcherz moczowy, przy jednoczesnym rozluźnieniu zwieraczy wewnętrznych i zewnętrznych, aby umożliwić swobodne przejście moczu przez cewkę moczową i wydalenie go z organizmu. W normalnym funkcjonowaniu układu moczowego, mocz zbiera się powoli, co powoduje stopniowe rozszerzanie pęcherza.

Po nazbieraniu się około sześciu do ośmiu uncji (180-240 ml) moczu, zakończenia nerwowe w pęcherzu wysyłają wiadomość do obszaru odruchu mikcji rdzenia kręgowego, który z kolei wysyła wiadomość do mózgu, sygnalizującą potrzebę oddania moczu. Mózg wysyła następnie komunikat z powrotem do rdzenia kręgowego, który sygnalizuje odruch wytwarzający puste przestrzenie do zaciągania mięśni wypierających i rozluźnienia zwieracza cewki moczowej. Jak zatem widać, funkcjonalny układ moczowy zależy od nienaruszonego układu nerwowego.

W przypadku wystąpienia stwardnienia rozsianego, produkcja moczu lub jego wydalanie mogą być zaburzona w następujący sposób:

– Błędy w tworzeniu się moczu. Warunek ten wynika zwykle z powodu małego, spastycznego pęcherza, co jest bezpośrednio związane z demielinacją ścieżek pomiędzy rdzeniem kręgowym i mózgiem. Pęcherz wypełnia się bardzo szybko i przesyła komunikaty do rdzenia kręgowego, który, ze względu na demielinizację, nie jest w stanie przekazać wiadomości do mózgu. W rezultacie, dobrowolna kontrola oddawania moczu zostaje przerwana i staje się odruchem mimowolnym w reakcji na wielokrotne sygnały pochodzące z rdzenia kręgowego. Takie zaburzenia funkcjonowania układu nerwowego mogą być przyczyną objawów parcia na mocz (konieczności jak najszybszego skorzystania z łazienki), częstego oddawania moczu (uczucie parcia na mocz, nawet jeśli oddawanie moczu nastąpiło bardzo niedawno), dryblingu, nietrzymania moczu (moczenie się) i moczenia nocnego (lub częstego budzenia się w nocy z powodu potrzeby oddania moczu).

– Niepowodzenia w wydalaniu moczu. Objaw ten pojawia się wtedy, gdy występuje demielinacja w obszarze rdzenia kręgowego, odpowiedzialnego za powstawanie odruchu oddawania moczu. Mimo tego, że pęcherz wypełniony jest dużą ilością moczu, rdzeń kręgowy nie jest w stanie wysłać niezbędnej wiadomości do mózgu, by umożliwił on rozluźnienie mięśni zwieracza. Powstała w ten sposób niemożność dobrowolnego oddawania moczu powoduje przepełnienia pęcherza. Prowadzi to do wytworzenia się wiotkości pęcherza (pęcherz atoniczny), dryblingu oraz wahań oddawania moczu. Ten typ dysfunkcji pęcherza również powoduje u danej osoby znaczne zwiększenie się ryzyka pojawienia się infekcji dróg moczowych (UTIS), które mogą powodować różne dolegliwości, jak również pogorszenia innych objawów stwardnienia rozsianego.

Pojawienie się połączenia tych zaburzeń może wynikać z dyssynergii zewnętrznego zwieracza, o nazwie skojarzonej DESD. Połączenie wspomnianych dysfunkcji wiąże się z brakiem koordynacji pomiędzy grupami mięśni, przy czym jednoczesne błędne działanie zarówno wypieracza, jak i zwieracza zewnętrznego, zatrzymuje mocz w pęcherzu. Może występować zarówno pilność i niezdecydowanie, jak również drybling lub inne problemy z oddawaniem moczu. Ważne jest, aby pamiętać, że konkretny symptom nie oznacza konkretnego rodzaju uszkodzenia pęcherza. W rzeczywistości, każdy z pierwotnych objawów (częstotliwość oddawania moczu, wahania w oddawaniu moczu, nietrzymanie moczu, moczenie nocne itd.) może być spowodowany dowolnym z opisanych zaburzeń czynnościowych. Aby móc określić przyczynę problemu i wybrać odpowiednie dla niego środki lecznicze, konieczna jest zatem uważna ocena zjawiska.